ความจริงของการกู้เงินเมื่อติดเครดิตบูโร
ธนาคารพาณิชย์ บริษัทบัตรเครดิต และผู้ให้สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับเกือบทุกแห่ง จะตรวจสอบข้อมูลจากบริษัทข้อมูลเครดิตแห่งชาติ หรือ NCB ก่อนพิจารณาสินเชื่อ หากรายงานแสดงว่ามีบัญชีค้างชำระเกินเก้าสิบวัน เคยปรับโครงสร้างหนี้หลังผิดนัด หรือถูกตัดเป็นหนี้สูญ ระบบประเมินอัตโนมัติมักปฏิเสธทันที แม้ปัจจุบันผู้กู้จะมีรายได้มั่นคงแล้วก็ตาม
กฎหมายไม่ได้ห้ามการให้กู้แก่ผู้ที่มีประวัติไม่ดี และผู้ให้กู้ที่ได้รับอนุญาตบางรายยังยอมรับความเสี่ยงในระดับหนึ่ง แต่ในทางปฏิบัติ คนจำนวนมากหันไปพึ่งเงินกู้นอกระบบที่คิดดอกเบี้ยรายวัน การเข้าใจว่าเครดิตบูโรทำงานอย่างไร และรู้จักช่องทางแก้ไขอย่างเป็นทางการ จึงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุด
ทำไมสถาบันการเงินจึงปฏิเสธ
ข้อมูลใน NCB แสดงทุกบัญชีสินเชื่อ วงเงิน ยอดคงค้าง และสถานะการชำระรายเดือน ผู้ให้กู้ยังดูจำนวนครั้งที่มีการสอบถามข้อมูลในช่วงหลัง และสัดส่วนภาระหนี้ต่อรายได้ ซึ่งแนวทางการให้สินเชื่ออย่างรับผิดชอบของธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้พิจารณาอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะสินเชื่อที่ไม่มีหลักประกัน การยื่นกู้หลายแห่งพร้อมกันหลังถูกปฏิเสธจึงยิ่งทำให้ภาพรวมแย่ลง
การจ่ายช้าเพียงหนึ่งเดือนถูกมองต่างจากหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้อย่างมาก สถานะ NPL หรือการมีคำพิพากษาให้ชำระหนี้ บ่งบอกถึงปัญหาการชำระที่ร้ายแรง ธนาคารส่วนใหญ่จึงรอให้บัญชีนั้นปิดหรือชำระครบ และให้ประวัติผ่านไประยะหนึ่งก่อนจะพิจารณาใหม่
ระบบข้อมูลเครดิตแห่งชาติทำงานอย่างไร
NCB ดำเนินงานภายใต้พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิต พ.ศ. 2545 สถาบันการเงินสมาชิกส่งข้อมูลทุกเดือน และโดยทั่วไปข้อมูลจะถูกเก็บไว้สามปีนับจากวันที่มีการเปลี่ยนแปลงสถานะครั้งล่าสุด หลังจากนั้นจึงถูกลบออก การปิดหนี้ทำให้สถานะเปลี่ยนเป็นปิดบัญชี แต่ไม่ได้ลบประวัติรายเดือนก่อนหน้าทันที
นอกจากประวัติการชำระแล้ว NCB ยังมีคะแนนเครดิตที่ผู้ให้กู้อาจนำไปใช้ประกอบการพิจารณา ข้อมูลครอบคลุมเฉพาะสินเชื่อกับสถาบันที่เป็นสมาชิก หนี้นอกระบบ ค่าเช่าบ้าน หรือค่าน้ำค่าไฟจึงไม่ปรากฏในรายงาน เว้นแต่จะนำไปสู่คดีความที่กระทบบัญชีอื่น
วิธีตรวจและแก้ไขข้อมูลเครดิตของตนเอง
เจ้าของข้อมูลสามารถขอรายงานเครดิตของตนเองจาก NCB ได้โดยเสียค่าบริการเล็กน้อย ผ่านเคาน์เตอร์บริการ แอปพลิเคชันของธนาคารที่ร่วมโครงการ และจุดบริการที่กำหนด ควรอ่านทุกบรรทัด รวมถึงรหัสสถานะบัญชีและวันที่ เพื่อรู้ว่าผู้ให้กู้เห็นหนี้รายการใดบ้าง
หากพบข้อมูลไม่ถูกต้อง ให้ยื่นคำร้องโต้แย้งต่อ NCB หรือต่อสถาบันการเงินที่ส่งข้อมูล พร้อมแนบใบเสร็จหรือหนังสือยืนยันการปิดบัญชี กฎหมายกำหนดให้สถาบันการเงินต้องตรวจสอบและแก้ไขข้อมูลที่ผิดพลาด ระหว่างการตรวจสอบ NCB จะบันทึกหมายเหตุว่าข้อมูลอยู่ระหว่างการโต้แย้ง
ทางเลือกที่เป็นไปได้จริงในประเทศไทย
สำหรับผู้ที่มีหนี้ไม่มีหลักประกันกลายเป็นหนี้เสียกับเจ้าหนี้หลายราย โครงการคลินิกแก้หนี้ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยริเริ่มและให้บริษัทบริหารสินทรัพย์สุขุมวิท หรือ SAM เป็นผู้ดำเนินการ ช่วยรวมหนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลเป็นแผนผ่อนชำระเดียวระยะยาว ด้วยอัตราดอกเบี้ยต่ำมาก
ทางเลือกอื่นที่ทำได้จริง ได้แก่ การขอปรับโครงสร้างหนี้กับธนาคารเจ้าหนี้รายเดียวโดยตรง โรงรับจำนำของรัฐ สหกรณ์ออมทรัพย์ในที่ทำงาน สินเชื่อขนาดเล็กจากผู้ประกอบการพิโกไฟแนนซ์ที่ได้รับอนุญาต โครงการสินเชื่อเพื่อประกอบอาชีพของธนาคารออมสินหรือ ธ.ก.ส. และการกู้ยืมจากครอบครัวโดยทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร
คลินิกแก้หนี้และการปรับโครงสร้างหนี้กับธนาคาร
คลินิกแก้หนี้รับผู้กู้ที่มีหนี้ไม่มีหลักประกันซึ่งเข้าเกณฑ์ของโครงการ โดยทั่วไปคือบัญชีที่เป็นหนี้เสียกับสถาบันการเงินที่เข้าร่วม การผ่อนชำระกระจายออกไปหลายปี และเมื่อผ่อนครบตามแผน จะเป็นสัญญาณที่ดีมากต่อผู้ให้กู้ในอนาคต แม้ในรายงานเครดิตจะมีบันทึกว่าเคยปรับโครงสร้างหนี้
หากมีเจ้าหนี้เพียงรายเดียว ให้ติดต่อธนาคารนั้นโดยตรงเพื่อขอทางเลือกในการปรับโครงสร้างหนี้ตามแนวทางการให้สินเชื่ออย่างรับผิดชอบ ขอเงื่อนไขใหม่เป็นหนังสือ ตรวจสอบอัตราดอกเบี้ยและระยะเวลาให้ชัดเจน แล้วผ่อนชำระตรงเวลาตลอดระยะของแผน
โรงรับจำนำและสหกรณ์ออมทรัพย์
สถานธนานุบาลของเทศบาลและสำนักงานธนานุเคราะห์ของรัฐรับจำนำทองคำ เครื่องประดับ เครื่องใช้ไฟฟ้า และสิ่งของมีค่าอื่น โดยไม่ต้องตรวจเครดิตบูโร อัตราดอกเบี้ยถูกจำกัดตามพระราชบัญญัติโรงรับจำนำ และโรงรับจำนำของรัฐมักคิดถูกกว่าของเอกชน ทรัพย์ที่ไม่ไถ่ถอนภายในกำหนดจะหลุดจำนำและถูกนำออกขาย
พนักงานหน่วยงานรัฐ รัฐวิสาหกิจ และบริษัทเอกชนจำนวนมาก สามารถกู้จากสหกรณ์ออมทรัพย์โดยหักชำระจากเงินเดือน สหกรณ์ให้น้ำหนักกับการเป็นสมาชิก ยอดเงินออม และการหักเงินเดือน ประวัติใน NCB จึงไม่ใช่ปัจจัยตัดสินเสมอไป แต่ควรกู้เท่าที่จำเป็นเพื่อไม่ให้เงินเดือนสุทธิเหลือน้อยเกินไป
พิโกไฟแนนซ์ ธนาคารของรัฐ และการกู้จากครอบครัว
ผู้ประกอบการพิโกไฟแนนซ์ที่ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลังให้สินเชื่อวงเงินเล็กภายในจังหวัด และต้องคิดดอกเบี้ยไม่เกินเพดานที่กฎหมายกำหนด ควรตรวจสอบใบอนุญาตก่อนยื่นกู้ทุกครั้ง เพราะมีผู้ให้กู้ไม่ได้รับอนุญาตจำนวนมากแอบอ้างว่าเป็นพิโกไฟแนนซ์ผ่านโซเชียลมีเดีย
ธนาคารออมสินและธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรมีโครงการสำหรับพ่อค้าแม่ค้ารายย่อย เกษตรกร และครัวเรือนรายได้น้อย บางโครงการผ่อนปรนเกณฑ์ การกู้จากญาติโดยทำสัญญาระบุจำนวนเงินและกำหนดชำระมักเป็นทางเลือกที่ถูกที่สุด และหากคิดดอกเบี้ยต้องไม่เกินร้อยละสิบห้าต่อปีตามกฎหมายแพ่ง
ห้าทางออกที่ใช้ได้จริงเมื่อติดเครดิตบูโร
ประวัติเสียในเครดิตบูโรไม่ได้ทำให้หมดทางเสียทีเดียว ในประเทศไทยยังมีทางเลือกห้ากลุ่มที่ไม่ต้องใช้ประวัติเครดิตที่สะอาด ได้แก่ โรงรับจำนำของรัฐ สินเชื่อรายย่อยจากธนาคารรัฐและกองทุนชุมชน การระดมทุนและวงแชร์ที่ถูกกฎหมาย ความช่วยเหลือด้านสวัสดิการและการกุศล และการสนับสนุนให้เริ่มค้าขายเป็นของตนเอง
โรงรับจำนำของรัฐมีหลายสังกัด ทั้งสถานธนานุบาลของกรุงเทพมหานคร สถานธนานุบาลของเทศบาลในต่างจังหวัด และสถานธนานุเคราะห์ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ รับจำนำทอง โทรศัพท์ และเครื่องใช้ไฟฟ้าโดยไม่ตรวจเครดิตบูโร และโดยทั่วไปคิดดอกเบี้ยต่ำกว่าโรงรับจำนำเอกชน
พระราชบัญญัติโรงรับจำนำกำหนดดอกเบี้ยไม่เกินร้อยละสองต่อเดือนสำหรับเงินต้นสองพันบาทแรก และร้อยละหนึ่งจุดสองห้าต่อเดือนสำหรับส่วนที่เกิน ระยะเวลาไถ่ถอนคือสี่เดือนบวกอีกสามสิบวัน หากไม่ไถ่ ของจะหลุดจำนำและถูกนำไปขาย จึงควรจำนำเฉพาะของที่มั่นใจว่าจะไถ่คืนได้
สินเชื่อรายย่อยจากธนาคารรัฐและกองทุนชุมชน
ธนาคารออมสินเคยเปิดสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำวงเงินสูงสุดห้าหมื่นบาทสำหรับผู้ที่เป็นหนี้นอกระบบ และมีโครงการสำหรับพ่อค้าแม่ค้าหาบเร่แผงลอยและผู้ประกอบอาชีพอิสระ ขณะที่กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง รวมถึงสหกรณ์ออมทรัพย์ ให้สมาชิกกู้เงินจำนวนเล็กน้อยโดยพิจารณาจากความสัมพันธ์ในชุมชนมากกว่าคะแนนเครดิต
บริษัทนาโนไฟแนนซ์ที่ได้รับอนุญาตให้กู้แก่ผู้ประกอบอาชีพรายย่อยได้ไม่เกินร้อยละสามสิบสามต่อปี ส่วนพิโกไฟแนนซ์มีเพดานร้อยละสามสิบหกต่อปี นาโนไฟแนนซ์อยู่ภายใต้กรอบการกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย ส่วนพิโกไฟแนนซ์ขออนุญาตผ่านกระทรวงการคลัง ควรตรวจใบอนุญาตทุกครั้งก่อนลงนามในสัญญา
การระดมทุน วงแชร์ และความช่วยเหลือเพื่อการกุศล
แพลตฟอร์มรับบริจาคอย่างเทใจช่วยระดมเงินสำหรับโครงการชุมชนและค่ารักษาพยาบาล ส่วนการระดมทุนเพื่อธุรกิจต้องทำผ่านพอร์ทัลที่สำนักงาน ก.ล.ต. ให้ความเห็นชอบ การเล่นแชร์ระหว่างบุคคลธรรมดาถูกกฎหมายภายใต้เงื่อนไขเรื่องจำนวนสมาชิกและมูลค่า แต่นิติบุคคลห้ามจัดตั้งวงแชร์ และมีการโกงวงแชร์บ่อยครั้ง
วัด สภากาชาดไทย และมูลนิธิต่าง ๆ ให้ความช่วยเหลือยามฉุกเฉิน กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการสามารถจ่ายเงินสงเคราะห์ครั้งคราวแก่ผู้ประสบปัญหาทางสังคม และผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐได้รับวงเงินช่วยเหลือรายเดือน ซึ่งลดความจำเป็นต้องกู้เงินมาซื้ออาหารหรือจ่ายค่าเดินทาง
เริ่มอาชีพเล็ก ๆ เพื่อหลุดพ้นจากหนี้
ร้านอาหารรถเข็น ร้านค้าออนไลน์ หรืองานซ่อมเล็ก ๆ ช่วยสร้างรายได้ใหม่ได้ ธนาคารออมสินและธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทยมีสินเชื่อเริ่มต้นธุรกิจสำหรับผู้ค้ารายย่อย กรมพัฒนาฝีมือแรงงานเปิดอบรมอาชีพฟรี และคลินิกแก้หนี้ช่วยลดภาระผ่อนเดิมระหว่างที่กิจการค่อย ๆ เติบโต
ความเสี่ยงมีจริง กำไรต่อชิ้นที่บาง ค่าเช่าแผง และสินค้าที่ซื้อเชื่อมาอาจทำให้หนี้พอกพูนขึ้น ควรเริ่มจากสิ่งที่ถนัด ทดลองขายก่อนลงทุนก้อนใหญ่ เก็บใบเสร็จทุกใบ และอย่านำเงินกู้นอกระบบที่คิดดอกเบี้ยรายวันมาเป็นทุนเด็ดขาด
เพดานดอกเบี้ยตามกฎหมายและต้นทุนจริง
การให้กู้ยืมระหว่างบุคคลคิดดอกเบี้ยได้ไม่เกินร้อยละสิบห้าต่อปี การเรียกเกินกว่านั้นเป็นความผิดทางอาญาตามพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 ส่วนหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดเพดานบัตรเครดิตที่ร้อยละสิบหก และสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับที่ร้อยละยี่สิบห้าต่อปี
นาโนไฟแนนซ์และพิโกไฟแนนซ์มีเพดานสูงกว่า คือร้อยละสามสิบสามและร้อยละสามสิบหกต่อปีตามลำดับ เงินกู้นอกระบบที่คิดร้อยละยี่สิบต่อเดือนจึงเกินทุกเพดานอย่างมาก นอกจากนี้ พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ห้ามข่มขู่ ดูหมิ่น หรือติดต่อบุคคลที่สามเพื่อประจานลูกหนี้
เปรียบเทียบทางเลือก
| ทางเลือก | ผู้ให้บริการ | เงื่อนไขโดยทั่วไป | ข้อดีและข้อจำกัด |
|---|---|---|---|
| คลินิกแก้หนี้ | SAM ภายใต้โครงการของธนาคารแห่งประเทศไทย | แผนผ่อนระยะยาว ดอกเบี้ยต่ำมาก | แก้หนี้เสียได้จริง แต่เกณฑ์เข้มงวด |
| ปรับโครงสร้างหนี้กับธนาคาร | ธนาคารเจ้าหนี้เดิม | ตารางผ่อนใหม่ มีหนังสือยืนยัน | ใช้ได้กับเจ้าหนี้รายเดียว |
| โรงรับจำนำของรัฐ | สถานธนานุบาล สำนักงานธนานุเคราะห์ | ใช้ทรัพย์เป็นประกัน ดอกเบี้ยมีเพดาน | ได้เงินเร็ว ทรัพย์หลุดหากไม่ไถ่ถอน |
| สหกรณ์ออมทรัพย์ | สหกรณ์ในที่ทำงาน | ต้องเป็นสมาชิก หักจากเงินเดือน | เข้าถึงง่ายสำหรับสมาชิก |
| พิโกไฟแนนซ์ | ผู้ประกอบการที่กระทรวงการคลังอนุญาต | วงเงินเล็ก ดอกเบี้ยตามเพดาน | รวดเร็ว แต่แพงกว่าธนาคาร |
| กู้จากครอบครัว | ญาติพี่น้อง | ทำสัญญา ดอกเบี้ยไม่เกินร้อยละสิบห้า | ต้นทุนต่ำ อาจกระทบความสัมพันธ์ |
แผนปฏิบัติที่ทำได้จริง
- ขอรายงานเครดิตจาก NCB และจดทุกบัญชีพร้อมสถานะและวันที่
- โต้แย้งข้อมูลที่ไม่ถูกต้องพร้อมแนบเอกสารหลักฐาน
- ตรวจสอบคุณสมบัติเข้าคลินิกแก้หนี้ หากมีหนี้เสียไม่มีหลักประกันกับหลายสถาบัน
- หากมีเจ้าหนี้รายเดียว ขอปรับโครงสร้างหนี้เป็นลายลักษณ์อักษร
- เมื่อจำเป็นเร่งด่วน ใช้โรงรับจำนำของรัฐ สหกรณ์ หรือครอบครัวแทนเงินกู้นอกระบบ
- ตรวจสอบใบอนุญาตของผู้ให้กู้กับธนาคารแห่งประเทศไทยหรือกระทรวงการคลัง
- ผ่อนชำระทุกงวดตรงเวลาระหว่างรอให้ประวัติเดิมครบกำหนดลบ
สัญญาณอันตรายและกลโกง
- ผู้อ้างตัวเป็น "นายทุนเงินกู้" ทางออนไลน์ที่สัญญาว่าติดบูโรก็กู้ได้ แต่ให้โอนค่ามัดจำ ค่าประกัน หรือ "ค่ายืนยันบัญชี" ก่อน
- แอปเงินกู้ที่ขอเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อและรูปภาพในโทรศัพท์
- ผู้ให้กู้ที่คิดดอกเบี้ยรายวันหรือรายเดือน หรือให้เซ็นสัญญาเปล่า
- การขอยึดบัตรประชาชน บัตรเอทีเอ็ม หรือสมุดบัญชีไว้เป็นประกัน
- ผู้ทวงหนี้ที่ข่มขู่ ด่าทอ หรือโทรหานายจ้างและญาติ
คำถามที่พบบ่อย: ข้อมูลเสียอยู่ในเครดิตบูโรนานแค่ไหน
โดยทั่วไปข้อมูลจะถูกเก็บไว้สามปีนับจากวันที่มีการเปลี่ยนแปลงสถานะครั้งล่าสุด การปิดหนี้หรือปรับโครงสร้างให้เร็วจึงเริ่มนับเวลาเร็วขึ้น และทำให้ประวัติด้านลบหมดผลต่อการพิจารณาสินเชื่อเร็วกว่าการปล่อยหนี้ค้างไว้
อยู่ในคลินิกแก้หนี้แล้วกู้เพิ่มได้ไหม
ระหว่างผ่อนตามแผน ธนาคารมักไม่อนุมัติสินเชื่อไม่มีหลักประกันใหม่ เพราะเห็นสถานะการปรับโครงสร้างในรายงาน สหกรณ์ออมทรัพย์ โรงรับจำนำ และครอบครัวยังเป็นทางเลือกในกรณีจำเป็นจริง แต่ควรจำกัดหนี้ใหม่เพื่อให้ยังผ่อนตามแผนได้
กู้เงินนอกระบบผิดกฎหมายหรือไม่
การประกอบธุรกิจให้กู้โดยไม่ได้รับอนุญาตและคิดดอกเบี้ยเกินร้อยละสิบห้าต่อปีเป็นความผิดตามกฎหมาย ผู้กู้สามารถแจ้งความดำเนินคดีกับผู้ให้กู้ได้ และดอกเบี้ยส่วนที่เกินไม่สามารถบังคับเอาได้ตามกฎหมาย ควรขอความช่วยเหลือจากตำรวจหรือสายด่วนของหน่วยงานรัฐ
ปิดหนี้แล้วประวัติในเครดิตบูโรจะหายทันทีไหม
ไม่หายทันที สถานะบัญชีจะเปลี่ยนเป็นปิดบัญชีหรือชำระครบ ซึ่งผู้ให้กู้มองในแง่ดีกว่ามาก แต่ประวัติรายเดือนยังแสดงอยู่ตลอดระยะเวลาการเก็บข้อมูล การปิดหนี้ควบคู่กับการผ่อนบัญชีอื่นตรงเวลาจะช่วยฟื้นเครดิตได้เร็วที่สุด
หน่วยงานและแหล่งข้อมูลที่เป็นประโยชน์
- Thai PBS World – สินเชื่อออมสินสำหรับลูกหนี้นอกระบบ — ธนาคารออมสินปล่อยกู้ดอกเบี้ยต่ำสูงสุด 50,000 บาท สำหรับผู้เป็นหนี้นอกระบบ (ภาษาอังกฤษ)
- Pattaya Mail – โรงรับจำนำของรัฐแห่งใหม่ — ข่าวโรงรับจำนำของรัฐที่ให้กู้โดยไม่คิดดอกเบี้ยในเดือนแรก (ภาษาอังกฤษ)
- Nation Thailand – pico finance operators — รายงานเรื่องผู้ประกอบการพิโกไฟแนนซ์ที่ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง ทางเลือกเงินกู้รายย่อยถูกกฎหมายแทนเงินกู้นอกระบบ
แหล่งอ้างอิงทางการและกฎหมาย
- อินโฟเควสท์ – SAM ปรับเกณฑ์คลินิกแก้หนี้ — ข่าวการปรับเกณฑ์คุณสมบัติผู้เข้าร่วมโครงการคลินิกแก้หนี้ที่ดำเนินการโดย SAM
- มติชน – SAM เดินหน้าโครงการคลินิกแก้หนี้ — ข่าวโครงการคลินิกแก้หนี้สำหรับหนี้เสียไม่มีหลักประกัน ตามนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทย
- Tilleke & Gibbins – สินเชื่อทางเลือกในไทย — บทวิเคราะห์ของสำนักงานกฎหมายเรื่องพิโกไฟแนนซ์ นาโนไฟแนนซ์ และ P2P lending (ภาษาอังกฤษ)
