Τι σημαίνει ιδιωτικός δανεισμός
Ιδιωτικός δανεισμός είναι κάθε χρηματοδότηση που δεν προέρχεται απευθείας από τράπεζα. Περιλαμβάνει δάνεια μεταξύ ιδιωτών μέσω πλατφορμών, πιστώσεις από συνεταιριστικούς φορείς, μικροπιστώσεις από εξειδικευμένους οργανισμούς, αλλά και τη συχνότερη μορφή στην πράξη: τα χρήματα που δανείζουν συγγενείς και φίλοι.
Στην Ελλάδα και την Κύπρο η επαγγελματική χορήγηση πιστώσεων επιτρέπεται μόνο σε αδειοδοτημένους φορείς υπό την εποπτεία της κεντρικής τράπεζας. Ένας ιδιώτης που διαφημίζει δάνεια σε αγνώστους χωρίς άδεια δεν λειτουργεί νόμιμα, όσο φιλική κι αν φαίνεται η προσφορά του.
Οι βασικές μορφές
Τα δάνεια από την οικογένεια καλό είναι να καταγράφονται σε απλό έγγραφο με ποσό, δόσεις και ημερομηνίες, ώστε να αποφεύγονται παρεξηγήσεις. Οι πλατφόρμες συμμετοχικής χρηματοδότησης χρειάζονται άδεια σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό, ενώ οι συνεταιριστικοί φορείς εξυπηρετούν κυρίως τα μέλη τους.
Εγγραφή στον Τειρεσία ή στο Αρτέμις
Στην Ελλάδα το σύστημα Τειρεσίας καταγράφει ακάλυπτες επιταγές, καταγγελίες συμβάσεων και άλλα δυσμενή στοιχεία, ενώ στην Κύπρο αντίστοιχο ρόλο έχει το σύστημα Αρτέμις. Μια τέτοια εγγραφή κλείνει συνήθως την πόρτα των τραπεζών, αλλά δεν αποκλείει κάθε νόμιμη εναλλακτική λύση.
Ζωή με το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα υπάρχει και στις δύο χώρες, με διαφορετικούς κανόνες. Το επίδομα σπάνια θεωρείται επαρκές εισόδημα για τραπεζικό δάνειο, και μια νέα δόση μπορεί να διαταράξει έναν ήδη σφιχτό προϋπολογισμό. Γι’ αυτό προηγείται πάντα ένας ρεαλιστικός υπολογισμός εσόδων και εξόδων.
Πέντε ρεαλιστικές οικογένειες λύσεων
Για όσους έχουν βεβαρημένο ιστορικό ή χαμηλό εισόδημα, οι εφικτές επιλογές είναι λιγότερες, αλλά υπαρκτές. Ο πίνακας συνοψίζει πέντε κατηγορίες λύσεων, τι απαιτεί η καθεμία και ποιο είναι το κύριο σημείο προσοχής πριν από οποιαδήποτε υπογραφή ή δέσμευση.
| Λύση | Τι απαιτεί | Σημείο προσοχής |
|---|---|---|
| Ενεχυροδάνειο | Αντικείμενο αξίας, π.χ. χρυσαφικά | Απώλεια του αντικειμένου αν δεν αποπληρωθεί |
| Μικροπίστωση | Βιώσιμο σχέδιο και συνοδεία από τον φορέα | Μικρά ποσά, κυρίως για επαγγελματική δραστηριότητα |
| Συμμετοχική ή αλληλέγγυα χρηματοδότηση | Τεκμηριωμένη ανάγκη ή συγκεκριμένο έργο | Αβέβαιο αποτέλεσμα και χρόνος |
| Φιλανθρωπική βοήθεια | Αίτηση σε δήμο, ενορία ή σύλλογο | Συνήθως σε είδος ή μικρά ποσά |
| Στήριξη επιχειρηματικότητας | Επιχειρηματική ιδέα και κατάρτιση | Χρειάζεται χρόνο μέχρι να αποδώσει |
Ενεχυροδάνεια και μικροπιστώσεις
Το ενεχυροδάνειο δεν εξετάζει πιστωτικό ιστορικό, γιατί η εξασφάλιση είναι το ίδιο το αντικείμενο. Πριν από την παράδοσή του αξίζει σύγκριση της εκτίμησης και του συνολικού κόστους. Η μικροπίστωση απευθύνεται κυρίως σε όσους θέλουν να ξεκινήσουν ή να στηρίξουν μια μικρή δραστηριότητα.
Αλληλέγγυα χρηματοδότηση
Οι καμπάνιες συλλογής χρημάτων και τα αλληλέγγυα δάνεια από κοινότητες ή συλλόγους βοηθούν σε συγκεκριμένους στόχους, όπως ιατρικά έξοδα ή εξοπλισμό εργασίας. Η επιτυχία εξαρτάται από τη σαφήνεια της ιστορίας και την εμπιστοσύνη του δικτύου, όχι από το πιστωτικό ιστορικό.
Φιλανθρωπική και κοινωνική στήριξη
Δήμοι, κοινωνικά παντοπωλεία, ενορίες και φιλανθρωπικά σωματεία προσφέρουν τρόφιμα, κάλυψη λογαριασμών ή έκτακτα βοηθήματα. Δεν πρόκειται για δάνειο, άρα δεν δημιουργείται νέο χρέος. Συχνά είναι η πιο ασφαλής πρώτη κίνηση πριν από οποιαδήποτε αναζήτηση νέας πίστωσης.
Επιχειρηματικότητα ως διέξοδος από την υπερχρέωση
Για ορισμένους, η δημιουργία μιας μικρής δραστηριότητας με δημόσια προγράμματα, κατάρτιση και μικροπίστωση είναι τρόπος εξόδου από τον φαύλο κύκλο των χρεών. Παράλληλα, στην Ελλάδα λειτουργεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών και στην Κύπρο υπάρχουν διαδικασίες αφερεγγυότητας για φυσικά πρόσωπα.
Απάτες με προκαταβολή
Η πιο διαδεδομένη απάτη είναι ο ψεύτικος «ιδιώτης δανειστής» που υπόσχεται δάνειο χωρίς έλεγχο στον Τειρεσία και ζητά πρώτα χρήματα για φάκελο, ασφάλιστρο, συμβολαιογράφο ή φόρο. Μετά την πληρωμή εμφανίζονται νέα έξοδα, μέχρι το θύμα να σταματήσει να πληρώνει ή να εξαντληθεί οικονομικά.
Οι απατεώνες δρουν συνήθως μέσα από κοινωνικά δίκτυα, αγγελίες και εφαρμογές μηνυμάτων, χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα, σφραγίδες και ονόματα πραγματικών εταιρειών. Ένας νόμιμος φορέας δεν ζητά ποτέ μεταφορά χρημάτων πριν από την εκταμίευση του δανείου, ούτε επιμένει σε βιαστικές αποφάσεις.
Προειδοποιητικά σημάδια
Μερικά σημάδια αρκούν για να διακοπεί αμέσως η επικοινωνία. Αν εμφανίζεται έστω και ένα από τα παρακάτω, η προσφορά πρέπει να θεωρείται ύποπτη και να αναφέρεται στις αρμόδιες αρχές ή στην τράπεζα μέσω της οποίας ζητήθηκε η πληρωμή.
- Πληρωμή πριν από την εκταμίευση, με οποιαδήποτε δικαιολογία
- Υπόσχεση έγκρισης χωρίς έλεγχο εισοδήματος ή Τειρεσία
- Επικοινωνία μόνο με μηνύματα και προσωπικά email
- Αίτημα για εμβάσματα, κρυπτονομίσματα ή προπληρωμένες κάρτες
- Πίεση χρόνου και επιτόκια ασυνήθιστα χαμηλά
- Αίτημα για αντίγραφα ταυτότητας και κωδικούς e-banking
Ασφαλή βήματα πριν από κάθε δάνειο
Μια σύντομη διαδικασία ελέγχου προστατεύει αποτελεσματικά από ακριβές ή παράνομες προσφορές. Τα βήματα ισχύουν τόσο για όσους έχουν εγγραφή σε σύστημα δυσμενών στοιχείων όσο και για όσους έχουν μόνο κάποιο επίδομα ως σταθερό μηνιαίο εισόδημα.
- Καταγραφή όλων των εσόδων, εξόδων και υφιστάμενων οφειλών
- Έλεγχος του φορέα στα μητρώα της Τράπεζας της Ελλάδος ή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου
- Ανάγνωση της σύμβασης και του συνολικού κόστους πριν από την υπογραφή
- Άρνηση κάθε πληρωμής πριν από την εκταμίευση
- Συμβουλή από δωρεάν υπηρεσίες στήριξης δανειοληπτών ή ενώσεις καταναλωτών
- Αναφορά κάθε ύποπτης προσφοράς στην αστυνομία
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί κάποιος με εγγραφή στον Τειρεσία να δανειστεί από ιδιώτη; Ένα δάνειο από συγγενή ή φίλο είναι απολύτως νόμιμο. Αντίθετα, άγνωστοι που προσφέρουν δάνεια επαγγελματικά χωρίς άδεια λειτουργούν παράνομα και πολύ συχνά πρόκειται για απατεώνες.
Μετρά το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα ως εισόδημα για δάνειο; Οι περισσότεροι αδειοδοτημένοι φορείς το λαμβάνουν περιορισμένα υπόψη ή καθόλου. Η κοινωνική στήριξη και οι λύσεις που δεν δημιουργούν νέο χρέος είναι συνήθως πιο κατάλληλες για αυτή την κατάσταση.
Είναι νόμιμες οι πλατφόρμες δανεισμού μεταξύ ιδιωτών; Ναι, εφόσον διαθέτουν άδεια παρόχου υπηρεσιών συμμετοχικής χρηματοδότησης στην Ελλάδα, την Κύπρο ή άλλο κράτος μέλος. Η άδεια ελέγχεται στο μητρώο της αρμόδιας εποπτικής αρχής πριν από κάθε επένδυση ή αίτηση.
Τι γίνεται αν έχει ήδη πληρωθεί προκαταβολή σε απατεώνα; Η επικοινωνία πρέπει να σταματήσει αμέσως, να ενημερωθεί η τράπεζα για πιθανή ανάκληση της συναλλαγής και να υποβληθεί καταγγελία στην αστυνομία με όλα τα μηνύματα και αποδεικτικά.