Γιατί απορρίπτεται συνήθως η αίτηση με μόνο το ΕΕΕ
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα συμπληρώνει τους πόρους του νοικοκυριού ώστε να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες. Οι κανόνες καταναλωτικής πίστης υποχρεώνουν την τράπεζα να βεβαιωθεί ότι η δόση είναι βιώσιμη, ενώ ένας προϋπολογισμός στο ελάχιστο αφήνει ελάχιστο περιθώριο.
Ο δανειστής γνωρίζει επίσης ότι το ΕΕΕ αναθεωρείται όταν αλλάζουν η σύνθεση, τα εισοδήματα ή η εργασιακή κατάσταση του νοικοκυριού, και ότι όσοι μπορούν να εργαστούν πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι άνεργοι. Μαζί με παλιές καθυστερήσεις, η έγκριση γίνεται πολύ δύσκολη.
Πώς λειτουργεί το ΕΕΕ
Το σχέδιο θεσπίστηκε το 2014 και το διαχειρίζεται η Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας. Περιλαμβάνει βασικό ποσό, πιθανή στεγαστική στήριξη και μπορεί να καλύψει ειδικές ή έκτακτες ανάγκες ύστερα από εξέταση κάθε περίπτωσης.
Αιτήσεις και αλλαγές υποβάλλονται στην Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας και στα Κέντρα Εξυπηρέτησης του Πολίτη. Η έγκαιρη δήλωση νέων εισοδημάτων αποτρέπει αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά. Τα επιδόματα επιβίωσης προστατεύονται γενικά από συνήθεις πιστωτές, αλλά σε εκτέλεση χρειάζεται νομική συμβουλή.
Πιστωτικά δεδομένα: Αρτεμις και μητρώο της Κεντρικής Τράπεζας
Οι τράπεζες στην Κύπρο ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω της Αρτεμις Τραπεζικά Συστήματα Πληροφοριών, που καταγράφει δάνεια, καθυστερήσεις και ακάλυπτες επιταγές. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου έχει επίσης αναπτύξει κεντρικό μητρώο πιστοδοτήσεων. Ο δανειστής τα ελέγχει πριν από κάθε απόφαση.
Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα του και μπορεί να ζητήσει την κατάστασή του από την Αρτεμις ή την Κεντρική Τράπεζα. Λάθη, όπως εξοφλημένο δάνειο που εμφανίζεται ακόμη σε καθυστέρηση, διορθώνονται πρώτα μέσω της τράπεζας που τα κατέγραψε.
Τόκοι, συμβάσεις και προστασία
Οι συμβάσεις καταναλωτικής πίστης πρέπει να αναφέρουν το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο και το συνολικό ποσό αποπληρωμής, ενώ ο δανειολήπτης έχει προθεσμία υπαναχώρησης. Ο δανεισμός ως επιχείρηση χωρίς άδεια είναι παράνομος, και η τοκογλυφία μπορεί να αποτελεί ποινικό αδίκημα.
Πέντε οικογένειες λύσεων και τι ισχύει στην Κύπρο
Ορισμένες λύσεις που υπάρχουν αλλού στην Ευρώπη είναι περιορισμένες ή ανύπαρκτες στο νησί, γι' αυτό χρειάζεται ένας ειλικρινής χάρτης. Η Κύπρος δεν διαθέτει δημόσιο ενεχυροδανειστήριο, και ο δανεισμός με ενέχυρο κοσμήματα δεν αποτελεί συνηθισμένο καταναλωτικό προϊόν.
Υπάρχουν αγοραστές χρυσού και κοσμημάτων, όμως αγοράζουν το αντικείμενο οριστικά: τα χρήματα δεν είναι δάνειο και το κόσμημα δεν επιστρέφεται. Πριν από μια βιαστική πώληση, αξίζει να ζητήσετε γραπτές προσφορές και να κρατήσετε ό,τι έχει οικογενειακή αξία.
Μικροπιστώσεις και σχέδια επιχειρηματικότητας
Ιδρύματα μικροχρηματοδότησης ουσιαστικά δεν λειτουργούν, ενώ τα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα των χωριών εντάχθηκαν στη Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα και το 2018 μεταφέρθηκαν στην Ελληνική Τράπεζα. Τα μικρά δάνεια προέρχονται πλέον κυρίως από τράπεζες, με κανονικό έλεγχο ικανότητας αποπληρωμής.
Για έναρξη δραστηριότητας, το κράτος έχει προκηρύξει σχέδια επιχορήγησης για νεανική και γυναικεία επιχειρηματικότητα με ευρωπαϊκούς πόρους. Ο δικαιούχος ΕΕΕ που μπορεί να εργαστεί παραμένει εγγεγραμμένος στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, και κάθε νέο εισόδημα αλλάζει το ποσό του επιδόματος.
Μια μικρή επιχείρηση μειώνει την εξάρτηση από το ΕΕΕ μόνο αν τα έξοδα μένουν ελάχιστα και οι εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων υπολογίζονται από την αρχή. Μια συνάντηση με τον λειτουργό πριν από την εγγραφή ως αυτοτελώς εργαζόμενος προλαμβάνει απαίτηση επιστροφής που θα γινόταν νέο χρέος.
Crowdfunding και κοινοτική αλληλεγγύη
Οι εκστρατείες δωρεών σε διεθνείς πλατφόρμες είναι νόμιμες και χρησιμοποιούνται συχνά για χειρουργεία ή εξοπλισμό αναπηρίας. Το δανειακό crowdfunding διέπεται από τον ευρωπαϊκό κανονισμό με αρμόδια αρχή την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, όμως οι αδειοδοτημένες πλατφόρμες χρηματοδοτούν επιχειρήσεις, όχι ιδιώτες με επιδόματα.
Φιλανθρωπική και εκκλησιαστική στήριξη
Ο Σύνδεσμος Ερυθρού Σταυρού Κύπρου, η Caritas Cyprus, τα φιλόπτωχα ταμεία των ενοριών και τα κοινωνικά παντοπωλεία των δήμων προσφέρουν τρόφιμα, ρουχισμό και μερικές φορές βοήθεια για λογαριασμούς. Σπάνια δίνουν δάνεια, αλλά ελαφρύνουν τον μηνιαίο προϋπολογισμό χωρίς νέο χρέος.
Σύγκριση εφικτών εναλλακτικών
Μετά το κλείσιμο της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας, ο συνεργατισμός σχεδόν εξαφανίστηκε ως πηγή μικρών δανείων. Οι ρεαλιστικές επιλογές συνδυάζουν δημόσια στήριξη, νόμιμα εργαλεία για χρέη και γραπτές ιδιωτικές συμφωνίες. Ο πίνακας τις συγκρίνει ποιοτικά, χωρίς ποσά, επειδή οι όροι διαφέρουν από περίπτωση σε περίπτωση.
| Επιλογή | Για ποιον | Συνήθεις όροι | Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα |
|---|---|---|---|
| Κάλυψη έκτακτων αναγκών | Δικαιούχοι ΕΕΕ με επείγον έξοδο | Αίτηση με δικαιολογητικά στις υπηρεσίες πρόνοιας | Χωρίς αποπληρωμή· απόφαση κατά περίπτωση |
| Κοινωνικό παντοπωλείο ή τοπική βοήθεια | Νοικοκυριά με δυσκολία στα καθημερινά έξοδα | Παραπομπή ή εγγραφή στην τοπική αρχή | Ελαφρύνει γρήγορα τον προϋπολογισμό· δεν είναι μετρητά |
| Διάταγμα απαλλαγής χρεών ή σχέδιο αποπληρωμής | Όσοι δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν χρέη | Αίτηση μέσω Τμήματος Αφερεγγυότητας ή συμβούλου | Νομική προστασία· αυστηρές προϋποθέσεις |
| Τραπεζικό δάνειο με εγγυητή | Νοικοκυριά με εργαζόμενο συγγενή | Έλεγχος εισοδήματος εγγυητή και Αρτεμις | Χαμηλότερο κόστος· ο εγγυητής ευθύνεται πλήρως |
| Οικογενειακό δάνειο ή προκαταβολή μισθού | Όσοι έχουν πρόθυμο συγγενή ή εργοδότη | Γραπτή συμφωνία ή παρακράτηση από τον μισθό | Ευέλικτο· πρέπει να τεκμηριώνεται |
Στήριξη από την πρόνοια και την τοπική αρχή
Πριν από οποιοδήποτε δάνειο, η επικοινωνία με τις υπηρεσίες πρόνοιας για έκτακτη ανάγκη, όπως χαλασμένη συσκευή, ιατρικό έξοδο ή επείγουσα επισκευή, είναι το ασφαλέστερο βήμα. Αρκετοί δήμοι λειτουργούν κοινωνικά παντοπωλεία που μειώνουν τα μηνιαία έξοδα χωρίς χρέος.
Ένας εργαζόμενος συγγενής μπορεί να υπογράψει ως εγγυητής ή συνοφειλέτης σε τραπεζικό δάνειο με ρυθμιζόμενους όρους, αναλαμβάνοντας όμως πλήρη ευθύνη. Όταν μέλος του νοικοκυριού εργάζεται, μια προκαταβολή μισθού από τον εργοδότη, που επιστρέφεται με παρακράτηση από τη μισθοδοσία, αποφεύγει εντελώς τους τόκους.
Σχέδιο δράσης βήμα προς βήμα
- Καταγράψτε το ΕΕΕ, άλλα εισοδήματα, ενοίκιο, λογαριασμούς και κάθε υπάρχον χρέος.
- Ρωτήστε τις υπηρεσίες πρόνοιας αν η ανάγκη μπορεί να καλυφθεί ως ειδική ή έκτακτη.
- Ζητήστε τα στοιχεία σας από την Αρτεμις ή το μητρώο της Κεντρικής Τράπεζας και ελέγξτε για λάθη.
- Αν τα χρέη είναι ήδη δυσβάστακτα, εξετάστε διάταγμα απαλλαγής χρεών ή προσωπικό σχέδιο αποπληρωμής με το Τμήμα Αφερεγγυότητας.
- Αν σας δανείσει συγγενής, υπογράψτε απλή συμφωνία με ποσό και ημερομηνίες.
- Συγκρίνετε κάθε ρυθμιζόμενη προσφορά με βάση το ΣΕΠΕ και το συνολικό κόστος, όχι μόνο τη δόση.
- Διαφορές με τράπεζα που δεν επιλύονται παραπέμπονται στον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο.
Σημάδια κινδύνου στην Κύπρο
- «Ιδιώτες δανειστές» στο διαδίκτυο που υπόσχονται δάνειο σε δικαιούχους ΕΕΕ παρά την Αρτεμις και ζητούν πρώτα τέλος ασφάλισης ή μεταφοράς.
- Αιτήματα να παραδώσετε κάρτα, κωδικούς e-banking ή τον λογαριασμό όπου πιστώνεται το ΕΕΕ.
- Δανειστές μετρητών με εβδομαδιαίο τόκο που πιέζουν και συγγενείς για αποπληρωμή.
- Προσφορές να «σβηστεί» εγγραφή στην Αρτεμις έναντι αμοιβής.
- Συμβάσεις σε γλώσσα που δεν καταλαβαίνετε, χωρίς ΣΕΠΕ ή στοιχεία δανειστή.
Εργαλεία αφερεγγυότητας για υπάρχοντα χρέη
Το πλαίσιο προσωπικής αφερεγγυότητας προβλέπει διάταγμα απαλλαγής χρεών για πρόσωπα με χαμηλό εισόδημα, λίγα περιουσιακά στοιχεία και χρέη κάτω από νόμιμο όριο, καθώς και προσωπικά σχέδια αποπληρωμής μέσω συμβούλου αφερεγγυότητας. Και τα δύο μπορούν να σταματήσουν τις εκτελέσεις και είναι πιο ρεαλιστικά από νέο δανεισμό.
Συχνές ερωτήσεις
Οι ερωτήσεις αυτές αντικατοπτρίζουν όσα χρειάζεται συνήθως να ξέρουν οι δικαιούχοι ΕΕΕ μπροστά σε απρόβλεπτο έξοδο ή αυξανόμενες οφειλές στην Κύπρο. Οι απαντήσεις είναι γενικές· κάθε απόφαση ανήκει στις υπηρεσίες πρόνοιας, στα δικαστήρια ή στον δανειστή.
Μετράει η τράπεζα το ΕΕΕ ως εισόδημα;
Σπάνια ως κύριο ή μοναδικό εισόδημα. Η τράπεζα πρέπει να βεβαιωθεί ότι η δόση δεν θέτει σε κίνδυνο τις βασικές ανάγκες, κάτι δύσκολο όταν το εισόδημα είναι στο ελάχιστο. Συνήθως ένας συνοφειλέτης ή εγγυητής με σταθερές απολαβές αλλάζει την απόφαση.
Μπορεί η πρόνοια να βοηθήσει αντί για δάνειο;
Ναι, το πλαίσιο του ΕΕΕ μπορεί να καλύψει ορισμένες ειδικές ή έκτακτες ανάγκες. Οι αιτήσεις εξετάζονται ατομικά και απαιτούν δικαιολογητικά, όπως προσφορές ή ιατρικούς λογαριασμούς. Μια θετική απόφαση αποφεύγει εντελώς το χρέος, γι' αυτό αξίζει να εξεταστεί πρώτη.
Πόσο διαρκεί μια εγγραφή στην Αρτεμις;
Η διάρκεια εξαρτάται από το είδος της εγγραφής και από το αν το χρέος εξοφλήθηκε. Η εξόφληση ή αναδιάρθρωση με γραπτή βεβαίωση της τράπεζας είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να βελτιωθεί η εικόνα σας για μελλοντικούς δανειστές.
Τι κάνω αν έχω ήδη καθυστερήσεις με δανειστή;
Επικοινωνήστε νωρίς με τον δανειστή για ένα ρεαλιστικό σχέδιο, κρατήστε τα πάντα γραπτώς και ενημερωθείτε από το Τμήμα Αφερεγγυότητας. Αν η τράπεζα σας αδικεί, μετά τη δική της διαδικασία παραπόνων μπορείτε να προσφύγετε στον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο.
Χρήσιμοι φορείς και πηγές
- EU Youth Wiki – χρηματοδότηση νέων επιχειρηματιών στην Κύπρο — Επισκόπηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα δημόσια σχέδια χρηματοδότησης νέων επιχειρηματιών στην Κύπρο.
- EIF – εγγύηση του Ταμείου Επιχειρηματικότητας Κύπρου με την Ancoria Bank — Ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων για δάνεια μικρών επιχειρήσεων μέσω CYPEF, χρήσιμη σε δικαιούχους ΕΕΕ που ξεκινούν αυτοαπασχόληση.
- Ancoria Bank – δάνεια ΜμΕ με χαμηλότερο επιτόκιο μέσω EIF — Κυπριακή τράπεζα που εξηγεί τα δάνεια με μειωμένο επιτόκιο, με στήριξη του EIF, για νέες και μικρές επιχειρήσεις στην Κύπρο.
Επίσημες και νομικές αναφορές
- Mondaq – νέοι κανονισμοί αφερεγγυότητας στην Κύπρο — Επισκόπηση του πλαισίου προσωπικής αφερεγγυότητας, με τα προσωπικά σχέδια αποπληρωμής και τα διατάγματα απαλλαγής χρεών (στα αγγλικά).
- Cyprus Mail – παράπονα στον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο — Άρθρο για τα παράπονα κατά τραπεζών που εξετάζει ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος (στα αγγλικά).